Chỉ số RBC trong máu thấp hoặc cao là dấu hiệu mà nhiều người quan tâm. Khi kết quả xét nghiệm RBC thay đổi theo hướng giảm hoặc tăng bất thường, cơ thể có thể đang phát đi tín hiệu cảnh báo bệnh lý tiềm ẩn. Bài viết dưới đây của Đất Việt Medical giúp Quý khách hiểu rõ bản chất chỉ số RBC, ý nghĩa khi RBC thấp hoặc cao, từ đó chủ động theo dõi sức khỏe và có hướng xử trí phù hợp.

Xem thêm:

• Chỉ số Cyfra 21-1 trong máu là gì? Tăng bao nhiêu là nguy hiểm?
• Chỉ số NEUT trong máu là gì? Có nguy hiểm không nếu tăng hoặc giảm?
• Viêm họng: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị hiệu quả

Chỉ số xét nghiệm RBC là gì?

RBC trong xét nghiệm máu, còn gọi là hồng cầu hay erythrocyte, phản ánh số lượng tế bào hồng cầu có trong một đơn vị thể tích máu. Hồng cầu được sản xuất chủ yếu tại tủy xương và chứa hemoglobin, một protein giàu sắt có nhiệm vụ vận chuyển oxy từ phổi đến các mô và cơ quan trong cơ thể. Nhờ đó, các tế bào mới có đủ năng lượng để duy trì hoạt động sống, tăng trưởng và tái tạo.

Xét nghiệm RBC một chỉ số trong xét nghiệm công thức máu toàn phần CBC, thường được chỉ định trong các đợt khám sức khỏe định kỳ hoặc khi người bệnh có biểu hiện nghi ngờ thiếu máu, mệt mỏi kéo dài. Chỉ số này giúp bác sĩ đánh giá tình trạng tạo máu, phát hiện sớm các rối loạn liên quan đến hồng cầu trước khi triệu chứng lâm sàng trở nên rõ ràng.

Về mặt tham chiếu, RBC bình thường ở nam giới dao động khoảng 4,7 đến 6,1 triệu tế bào trên mỗi microlít máu. Ở nữ giới, chỉ số RBC bình thường thường thấp hơn, khoảng 4,2 đến 5,4 triệu tế bào trên mỗi microlít. Với trẻ em, giá trị này nằm trong khoảng 4,0 đến 5,5 triệu tế bào trên mỗi microlít. Khi kết quả xét nghiệm vượt khỏi các ngưỡng này, bác sĩ sẽ xem xét các yếu tố bệnh lý, dinh dưỡng và sinh lý liên quan để chẩn đoán tình trạng sức khỏe của người bệnh một cách chính xác.

Ý nghĩa chỉ số RBC trong máu thấp

Chỉ số RBC trong máu thấp được ghi nhận khi kết quả xét nghiệm cho thấy số lượng hồng cầu giảm dưới ngưỡng tham chiếu theo từng nhóm đối tượng. Ở nam giới, RBC được xem là thấp khi dưới 4,7 triệu tế bào trên mỗi microlít máu. Với nữ giới, ngưỡng này là dưới 4,2 triệu tế bào, còn ở trẻ em là dưới 4,0 triệu tế bào trên mỗi microlít. Đây là dấu hiệu cho thấy khả năng vận chuyển oxy của máu đang suy giảm.

Vậy chỉ số RBC thấp là bị gì? Trong đa số trường hợp, chỉ số RBC trong máu thấp liên quan trực tiếp đến tình trạng thiếu máu, khi cơ thể không sản xuất đủ hồng cầu khỏe mạnh hoặc hồng cầu bị phá hủy nhanh hơn bình thường. Ngoài ra, các bệnh lý nghiêm trọng hơn như bệnh bạch cầu, đa u tủy xương hoặc suy thận mạn cũng có thể làm giảm số lượng hồng cầu do ảnh hưởng đến chức năng tủy xương và sản xuất erythropoietin.

Bên cạnh đó, mất máu do chấn thương, xuất huyết tiêu hóa, rối loạn kinh nguyệt kéo dài hoặc tình trạng suy dinh dưỡng thiếu sắt, vitamin B12, acid folic đều là nguyên nhân thường gặp khiến RBC giảm. Phụ nữ mang thai cũng có thể ghi nhận RBC thấp do sự pha loãng máu sinh lý. Vậy RBC thấp có sao không còn phụ thuộc vào mức độ giảm và nguyên nhân cụ thể, nhưng đây luôn là dấu hiệu cần được theo dõi và đánh giá y khoa cẩn trọng.

Ý nghĩa chỉ số RBC cao trong máu

Chỉ số RBC cao được xác định khi kết quả xét nghiệm vượt quá ngưỡng tham chiếu theo từng đối tượng. Ở nam giới, RBC được coi là cao khi vượt trên 6,1 triệu tế bào trên mỗi microlít máu. Với nữ giới, giá trị trên 5,4 triệu tế bào được xem là tăng cao, còn ở trẻ em là trên 5,5 triệu tế bào trên mỗi microlít. Chỉ số RBC cao phản ánh tình trạng máu cô đặc hoặc tăng sản xuất hồng cầu bất thường.

Chỉ số RBC trong máu cao có thể xuất hiện tạm thời trong các trường hợp mất nước do tiêu chảy, sốt cao hoặc đổ mồ hôi nhiều, khiến thể tích huyết tương giảm. Tuy nhiên, nếu RBC tăng kéo dài, đây có thể là dấu hiệu của các bệnh lý tim mạch, bệnh phổi mạn tính hoặc ngưng thở khi ngủ, khi cơ thể phải tăng sản xuất hồng cầu để bù đắp tình trạng thiếu oxy kéo dài.

Một nguyên nhân quan trọng khác là bệnh đa hồng cầu nguyên phát, trong đó tủy xương sản xuất quá nhiều hồng cầu một cách không kiểm soát. Ngoài ra, ung thư thận hoặc các bệnh lý gây tăng tiết erythropoietin cũng có thể dẫn đến chỉ số RBC cao. Do đó, câu hỏi chỉ số RBC cao có nguy hiểm không cần được bác sĩ đánh giá dựa trên nguyên nhân nền, mức độ tăng và các triệu chứng đi kèm để có hướng theo dõi và điều trị phù hợp.

Quy trình xét nghiệm chỉ số RBC trong máu

Quy trình xét nghiệm RBC được thực hiện theo các bước chuẩn nhằm đảm bảo độ chính xác và an toàn cho người bệnh. Xét nghiệm này thường nằm trong nhóm xét nghiệm công thức máu toàn bộ, giúp đánh giá tình trạng RBC bình thường hay bất thường, từ đó hỗ trợ bác sĩ nhận định chỉ số RBC trong máu thấp hoặc cao có liên quan đến bệnh gì.

Quy trình xét nghiệm chỉ số RBC trong máu cụ thể như sau:

• Điều dưỡng tiến hành vệ sinh vùng lấy máu bằng dung dịch sát khuẩn, sau đó quấn dây chun ở cánh tay trên để làm tĩnh mạch nổi rõ hơn. Kim lấy máu nhỏ được đưa vào tĩnh mạch, thao tác nhẹ nhàng và đúng kỹ thuật.
• Một lượng máu vừa đủ được thu vào ống nghiệm chuyên dụng. Khi hoàn tất, dây chun được tháo ra, kim được rút khỏi tĩnh mạch và vùng chích kim được băng ép để hạn chế chảy máu. Người bệnh có thể cảm thấy hơi nhói trong thời gian ngắn, toàn bộ quá trình thường kéo dài dưới năm phút.
• Mẫu máu được chuyển đến phòng xét nghiệm, tại đây kỹ thuật viên sử dụng máy phân tích huyết học tự động để đếm số lượng hồng cầu, xác định các chỉ số liên quan và đánh giá RBC trong xét nghiệm máu bao nhiêu là bình thường.
• Sau khi có kết quả, bác sĩ sẽ đọc và phân tích chỉ số. Trường hợp chỉ số RBC trong máu thấp hoặc chỉ số RBC trong máu cao, người bệnh có thể được chỉ định thêm các xét nghiệm chuyên sâu như xét nghiệm nước tiểu, nội soi tiêu hóa, xét nghiệm di truyền hoặc thăm dò chức năng tủy xương để làm rõ nguyên nhân.

Lưu ý khi xét nghiệm chỉ số RBC

Để kết quả xét nghiệm phản ánh đúng tình trạng sức khỏe, người bệnh cần nắm rõ một số lưu ý quan trọng trước và sau khi thực hiện xét nghiệm RBC, bao gồm:

• Xét nghiệm RBC thông thường không yêu cầu nhịn ăn, vì chỉ số này ít bị ảnh hưởng bởi bữa ăn. Tuy nhiên, nếu Quý khách được chỉ định thực hiện đồng thời các xét nghiệm sinh hóa khác, bác sĩ có thể yêu cầu nhịn ăn từ tám đến mười hai giờ.
• Cần thông báo cho nhân viên y tế về các loại thuốc đang sử dụng, đặc biệt là thuốc bổ sung sắt, vitamin B12 hoặc thuốc điều trị bệnh mạn tính, vì chúng có thể ảnh hưởng đến kết quả.
• Tránh uống rượu bia trước ngày xét nghiệm, do rượu có thể tác động đến quá trình tạo máu và làm sai lệch đánh giá chỉ số RBC trong máu thấp.
• Kết quả xét nghiệm cần được bác sĩ chuyên khoa giải thích, không nên tự suy luận rằng RBC thấp có sao không hay chỉ số RBC cao có nguy hiểm nếu chưa có đánh giá lâm sàng đầy đủ.

Tóm lại, chỉ số RBC trong máu thấp hoặc tăng cao đều mang ý nghĩa cảnh báo sức khỏe quan trọng, phản ánh khả năng tạo máu và vận chuyển oxy của cơ thể. Việc xét nghiệm và theo dõi RBC định kỳ giúp phát hiện sớm thiếu máu, bệnh lý huyết học hoặc các rối loạn tiềm ẩn khác. Đất Việt Medical hiện cung cấp máy phân tích huyết học Zybio hiện đại, hỗ trợ phòng khám và bệnh viện cho kết quả chính xác, ổn định và phù hợp nhu cầu chẩn đoán chuyên sâu.